Zastaw na udziałach: dla kogo dywidenda?

Przez
Jan Rybski
-
4 min czytania

Artykuł ten poświęcony został zastawom na udziałach. W tekście omówione zostały ich zasady oraz rodzaje.

zastawy dywidenda

Rodzaje zastawów

W przypadku zastawu (także rejestrowego) mamy do czynienia z zastawcą oraz zastawnikiem. Zastawca to ta osoba/podmiot, która/-y jest właścicielem przedmiotu zastawu stanowiącego zabezpieczenie wierzytelności, zastawnikiem jest wierzyciel.  

W przypadku zastawu nierejestrowego zwykle jest tak, że przedmiot zastawu wydawany jest zastawnikowi, który czerpie z niego pożytki, zaliczane na poczet spłaty wierzytelności i związanych z nią roszczeń (np. spłaty odsetek od udzielonej pożyczki). Tak może być na przykład, gdy przedmiotem zastawu jest wynajęte osobie trzeciej mieszkanie, gdzie czynsz miesięczny zasila konto zastawnika.  

Powyżej opisane działanie jest zgodne z art. 319 k. c., który stanowi, że  jeżeli rzecz obciążona zastawem przynosi pożytki, zastawnik powinien, w braku odmiennej umowy, pobierać je i zaliczać na poczet wierzytelności i związanych z nią roszczeń.  

W przypadku zastawu nierejestrowego możemy mieć jednak do czynienia z sytuacją, że przedmiot zastawu  zostaje wydany „osobie trzeciej, na którą strony się zgodziły” - art. 307 k. c. W tej sytuacji konieczna jest umowa regulująca sprawę czerpania ewentualnego pożytku z rzeczy zastawionej.

W przypadku zastawu rejestrowego sprawa jest o tyle jednoznaczna, że przedmiot zastawu co do zasady pozostaje w posiadaniu zastawcy albo „osoby trzeciej wskazanej w umowie o ustanowieniu zastawu rejestrowego, jeżeli wyraziła ona na to zgodę” (art. 2 ust. 2 Ustawy z dnia 6 grudnia 1996 roku o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów).  I tutaj w związku z tym sprawa ewentualnego pobierania pożytków przez zastawnika się komplikuje na skutek różnicy między przedmiotem materialnym zastawu a zastawem na prawach majątkowych.  

Zastaw a spółka

Zastaw na udziałach spółki z o. o. jest zastawem na prawach majątkowych. Aczkolwiek zastosowanie mają i tutaj przepisy kodeksu cywilnego, to jednak nie znajdujemy w nich takich, które regulowałyby pobieranie pożytków z zastawionych udziałów w formie dywidendy.  Zgodnie z art. 328 k. c. należy zatem stosować odpowiednio przepisy o zastawie na rzeczach ruchomych.

I tutaj wracamy do  art. 319 k. c., gdzie w przypadku braku odmiennej umowy to zastawnik powinien otrzymywać dywidendę. Jednak twierdzenie takie jest błędne, gdyż analogiczne stosowanie niektórych przepisów o zastawie na rzeczach ruchomych budzi wątpliwości.

Istotą zastawu jest bowiem zabezpieczenie oznaczonej wierzytelności, nie zaś pobieranie pożytków. Sens art. 319 k. c. polega na tym, że zastawca, wydając rzecz zastawnikowi, traci zazwyczaj możliwość prawidłowego pobierania pożytków. Pobieranie pożytków z rzeczy znajdującej się we władaniu zastawnika byłoby dla zastawcy nie lada problemem. Dlatego też wprowadzono art. 319 k. c., który konstruuje obowiązek i prawo zastawnika do pobierania pożytków z rzeczy znajdującej się w jego władaniu. Regulacja ta jest bezprzedmiotowa, gdy rzecz zastawiona pozostaje w posiadaniu zastawcy, lub strony umowy zastawniczej zgodziły się wydać ją nie zastawnikowi, lecz osobie trzeciej zgodnie z art. 307 par. 1 k. c., albo generalnie, gdy przedmiot ma postać niematerialną.

Nie ma zatem podstaw do stosowania regulacji art. 319 k. c. w przypadku zastawu na udziałach w spółce z o. o., które nie są wydawane zastawnikowi, z czym mamy do czynienia w przypadku zastawu rejestrowego. Zastawca ma bowiem możliwość dochodzenia i realizacji swojego prawa do dywidendy. 

Logicznym wydaje się zatem, że prawo do wypłaty dywidendy w przypadku ustanowienia zastawu na udziale w spółce z o. o. przysługuje zastawcy, chyba że strony w umowie zastawniczej postanowią odmiennie.

Procesy tokenizacji w spółce

Tym samym biorąc pod uwagę procesy tokenizacji aktywów spółki kapitałowej będącej osobą prawną (z o. o. lub akcyjną), gdzie wyemitowane tokeny reprezentują sobą prawo do udziałów w spółce i gdzie de facto to udziały stanowią realne zabezpieczenie interesów inwestorów (o wartości zabezpieczenia pisałem wcześniej), należy w umowach pomiędzy inwestorami a Administratorem Zastawu, reprezentującym ich grupowy interes jako zastawników, a także pomiędzy Administratorem Zastawu i Spółką - Emitentem tokenów jednoznacznie określić prawo inwestorów do udziału w wypłacie dywidendy. 

Prawo to stanowi roszczenie, co nie oznacza jednak, że do wypłaty dywidendy w ogóle musi dojść, gdyż to zależy od suwerennej decyzji spółki, która nadwyżkę w postaci zysku może przekazać np. na inwestycje związane z rozwojem spółki, lub na fundusz rezerwowy, a nie koniecznie na wypłatę dywidendy. Jednak niewypłacenie dywidendy uzasadnione niepokryciem bieżącym zyskiem strat spółki z wcześniejszych okresów, tylko związane z procesem rozwojowym spółki, może być z korzyścią dla inwestorów. Korzyść ta związana jest ze wzrostem wartości udziałów, które reprezentują tokeny. 

Ten wzrost wartości udziałów, zatem i całej spółki, powinien odzwierciedlić się pozytywnie w postaci wzrostu cen notowań tokenów na kryptogiełdzie. Inwestorzy, pozbawieni co prawda bezpośredniej korzyści finansowej w postaci wypłaty dywidendy, mogą zrealizować zysk w formie wyższej ceny posiadanych przez siebie tokenów – co niekiedy odbywa się ze „słuszną” nawiązką, tym bardziej że analitycy rynków giełdowych dość niechętnie patrzą na spółki wypłacające swym udziałowcom dywidendy, a ich opinie w tym względzie mogą prowadzić do zniżki kursu tokenów, co korzyści z wypłaty dywidendy może obrócić wręcz w niwecz.

Kup Bitcoin Zainwestuj już dziś!

Drogi użytkowniku,

podczas przeglądania i korzystania z usług naszych serwisów wykorzystujemy pliki cookies, które służą poprawnemu i bezpiecznemu świadczeniu przez nas usług. Pliki cookies, czyli niewielkie informacje tekstowe, które są zapisywane na urządzeniu, z którego korzystasz w związku korzystaniem ze serwisu internetowego. Ich stosowanie ma na celu poprawne działanie stron internetowych serwisu Internetowego. Zamykając ten komunikat (klikając w przycisk “Akceptuję i przechodzę do serwisu” ) wyrażasz zgodę na korzystanie w Internecie z technologii automatycznego śledzenia i zbierania danych oraz przetwarzania ich przez Tokeneo TEO OU, oraz akceptujesz politykę prywatności serwisu. Zamknięcie powiadomienia poprzez “X” wiąże się jednoznacznie z wyrażeniem zgody

Pliki te pozwalają zidentyfikować oprogramowanie wykorzystywane przez Ciebie oraz dostosować serwis internetowy indywidualnie do Twoich potrzeb. Pliki cookies zazwyczaj zawierają nazwę domeny, z której pochodzą, czas przechowywania ich na urządzeniu oraz przypisaną wartość.

Pliki cookies podmiotów zewnętrznych:
Wykorzystujemy także pliki "cookies" podmiotów zewnętrznych w następujących celach:

  • tworzenia statystyk – pomagających zrozumieć sposób korzystania przez Użytkowników z Serwisu internetowego, co umożliwia ulepszanie jego struktury i zawartości za pośrednictwem narzędzi analitycznych
  • określania profilu użytkowników – a następnie wyświetlania dopasowanych pod jego kątem materiałów w sieciach reklamowych,

Podmioty zewnętrzne:

Za pomocą ustawień przeglądarki internetowej lub za pomocą konfiguracji usługi, możesz samodzielnie i w każdym czasie zmienić ustawienia dotyczące cookies, określając warunki ich przechowywania i uzyskiwania dostępu przez cookies do Twojego urządzenia. Ustawienia te możesz zmienić tak, aby blokować automatyczną obsługę cookies w ustawieniach przeglądarki internetowej bądź informować o ich każdorazowym zamieszczeniu na Twoim urządzeniu.

Szczegółowe informacje o możliwości i sposobach obsługi Cookies dostępne są w ustawieniach Twojego oprogramowania (przeglądarki internetowej).

Polityka prywatności serwisu

Niniejszy dokument określa zasady Polityki prywatności w Serwisie internetowym tokeneo.com/news/pl (dalej jako "Serwis Internetowy" lub „Serwis”). Administratorem Serwisu internetowego jest TOKENEO TEO OÜ (spółka o ograniczonej odpowiedzialności podlegająca prawu estońskiemu) z siedzibą w Tallinie (w prowincji Harju Maakond), pod adresem ul. Maakri 19-7K (w dzielnicy Kesklinna Iinnaosa), 10-145 Tallinn, w Estonii, zarejestrowana w dniu 21.12.2018 w estońskim rejestrze gospodarczym pod numerem:14630242, posługująca się numerem VAT UE: EE102149487.

Pełny dokument, w którym przeczytać można politykę prywatności usług Tokeneo dostępny jest w tym dokumencie.

Szczegółowe ustawienia mogą być zmieniane w przeglądarce.