Dlaczego doradzamy w zakresie tokenizacji w oparciu o zapisy Ustawy Księstwa Liechtenstein?

Przez
Jan Rybski
-
9 min czytania
tokenizacja w oparciu o lichtenstein

Kolejny już w tym cyklu wpis, w którym odpowiemy dlaczego doradzamy tokenizację w oparciu o zapis z Ustawy Księstwa Lichtenstein

Spis treści:

  • Krótko, zwięźle i na temat
  • Ad. odpowiedź pierwsza
  • Ad. odpowiedź druga
  • Ad. odpowiedź trzecia

Krótko, zwięźle i na temat

Po pierwsze: Bo to, według ekspertów z branży, najlepsza ustawa na świecie regulująca kompleksowo i z uwzględnieniem perspektywy szybkiego rozwoju gospodarki tokenowej zagadnienia związane z tokenami i technologiami wykorzystywanymi w procesach tokenizacji. Ustawa regulująca, ale nie przeregulująca.

Po drugie: Bo w Polsce ustawy regulującej kompleksowo problematykę tokenów i procesów tokenizacji nie ma, ale to nie oznacza, że działa tutaj "prawo Wilczka", tj.  że co nie jest zabronione, jest dozwolone... Wiele podmiotów na takim myśleniu już się sparzyło. Tym problemem zajmiemy się bardziej szczegółowo w jednym z naszych następnych wpisów. 

 Po trzecie: Bo wolno... - patrz poniżej, dlaczego...

Ad. odpowiedź pierwsza:

Księstwo Liechtenstein to państewko alpejskie o powierzchni 160 km2 i 38.000 mieszkańcach, wciśnięte pomiędzy Austrię i Szwajcarię, członek Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz strefy Schengen. PBK na głowę wynosi prawie 100.000 USD. Fenomenem tego państwa jest fakt, że liczba osób w nim zatrudnionych przekracza liczbę mieszkańców. To jedyny taki przypadek na świecie, pokazujący jednocześnie jedną z przyczyn tak wysokiego PKB na 1 mieszkańca. System podatkowy Księstwa należy do jednych z najbardziej liberalnych na świecie. Dość powiedzieć, że maksymalna stawka podatku PIT to 8% a CIT 12,5%. Nie ma się więc co dziwić, że siedzibę ma tutaj ponad 80.000 firm, fundacji, banków, instytucji finansowych etc.  

Od 3 ostatnich lat Księstwo Liechtenstein stało się swoistą Mekką dla branży fin-tech. Swoją siedzibę znalazło tu już ponad 250 firm z tej branży. Jednak co jest dla nas szczególnie tutaj interesujące to to, że Księstwo wyrasta obecnie (obok sąsiadującej z nią Szwajcarii, a tam szczególnie kanton Zug), na wiodące europejskie centrum gospodarki tokenowej -  jako miejsce spotkań, konferencji,  wymiany informacji oraz zasiedlania się start-up’ów oraz firm z branży TT (tj. trustworthy technology, czyli "technologii godnych zaufania"). Jednym z dobrych przykładów zaangażowania się Księstwa Liechtenstein w gospodarkę tokenową jest otwarcie w maju 2018 roku w Vaduz „House of Blockchain”, miejsca pracy i spotkań innowatorów z branży blockchain oraz osób  i podmiotów wokół niej skupionych.  

Ad. odpowiedź druga

To zaangażowanie Księstwa Liechtenstein w gospodarkę tokenową zostało uhonorowane przyznaniem mu nagrody “2018 Blockchain Ecosystem of the Year” podczas trwającego w Londynie w dniach od 28. do 30. października 2018 roku Crypto Challenge Forum*. Ta nagroda to wyróżnienie za tworzenie przyjaznego dla środowisku blockchain’owego ekosystemu oraz za przygotowanie pierwszych w świecie, rzeczywiście wyczerpujących zagadnienie ustawowych ram regulujących funkcjonowanie przedsięwzięć z sektora ekonomii/gospodarki tokenowej, opartych o technologie godne zaufania.

*Crypto Challenge Forum w Londynie to jedna z najważniejszych na świecie imprez branży blockchain, gdzie podczas trzydniowego wydarzenia spotykają się globalni liderzy opinii i idei, decydenci ze świata polityki, inwestorzy oraz przedstawiciele start-up’ów z całego świata. 

Dnia 3 października 2019 roku Parlament Księstwa Liechtenstein przyjął przygotowywaną przez 3 lata Ustawę o Tokenach i Technologiach Godnych Zaufania (tytuł Ustawy w języku angielskim: Token and Trustworthy Technology Service Providers Act, w języku niemiecki: Token- und VT-Dienstleister-Gesetz; TVTG). To pierwsza w świecie tak kompleksowa ustawa dotycząca gospodarki tokenowej. Ustawa wchodzi w życie w dniu 01.01.2020. Tłumaczenie jej najważniejszych paragrafów (z punktu widzenia emitenta) zamieścimy na jednym z naszych następnych postów. Poniżej znajdziecie Państwo krótki komentarz w formie uwag i spostrzeżeń do ww. Ustawy z zaakcentowaniem jej najważniejszych postanowień. Może przydadzą się one w tworzeniu podobnej ustawy w Polsce.

Wybór uwag i spostrzeżeń do Ustawy o Tokenach i Technologiach Godnych Zaufania Księstwa Liechtenstein z dnia 03.10.2019:

1) Kreacja tokenów (generowanie/wytwarzanie tokenów) nie musi być związana z uruchomieniem nowego systemu godnego zaufania. Z prawnego punktu widzenia jest to czynność niezależna. Kreacja tokena wymaga z jednej strony umiejętności programistycznych, z drugiej zaś reprezentacja uprawnienia (prawa do) oraz reguły, zgodnie z którymi token może być przenoszony (zmieniać właściciela), muszą być w sposób prawidłowy technicznie odwzorowywane, zgodnie z postanowieniami ustawy TVT.

2) Ważnym jest zaufanie kupujących (inwestorów) do „jakości” niematerialnej tokena, dlatego też jednym z podstawowych zadań dostawcy usług technologii godnych zaufania (TT-Service-Provider - art. 2 ust. 1 lit. k) TVTG), w jego funkcji jako kreatora tokenów (Token Generator - art. 2 ust. 1 lit. m) TVTG) odpowiedzialnego za generowanie (wytwarzanie) tokenów,  jest zapewnienie profesjonalizmu dla oferowanych usług w zakresie emisji tokenów. Dlatego też m. in. ustawa TVT traktuje odrębnie funkcję kreatora tokenów, celem jej wyraźnego odgraniczenia od pojęcia emisji tokenów.   

3) Jako podstawowy środek zapewniający jednoczesny przebieg procesów związanych z cyfrowym (dygitalnym) i analogowym (realnym) dysponowaniem, Ustawa nakłada na kreatora tokenów obowiązek zapewnienia za pomocą możliwych i odpowiednich środków, że dysponowanie tokenami powoduje  w sposób rzeczywisty bezpośrednie dysponowanie reprezentowanym przez nie prawem (uprawnieniem), i że jakiekolwiek odmienne dysponowanie prawem (uprawnieniem) reprezentowanym przez token jest wykluczone. Ustawa nie określa przy tym sztywno, jak kreator tokenów ma wyżej opisany obowiązek realizować.  Jeśliby token miał na przykład reprezentować prawo do przedmiotu ruchomego (np. diamentu), to jego właściciel jest zobowiązany do złożenia jego w depozycie na przechowanie. W przypadku papierów wartościowych wystarczy z zasady, gdy warunki ich emisji określają, że dysponowanie nimi jest zgodne z regułami systemu TT.

4) Na skutek limitu ilościowego dotyczącego kryptowalut Bitcoin, połączonego ze znacznym zapotrzebowaniem energii elektrycznej dla wydobycia nowych jednostek, bitcoin nabywa cech podobnych złotu, którego to wartość definiowana jest podobnie, m. in. poprzez ograniczone w skali globalnej zasoby, coraz wyższe nakłady w kopalniach go wydobywających oraz jego  "długowieczności". Potencjał bitcoina w zakresie zachowania wartości i jako lokata została spostrzeżona przez inwestorów już odpowiednio wcześnie.

5) Potencjał rozwojowy ekonomii tokenowej bazuje w znacznej mierze na możliwości bezpiecznego digitalnego odwzorowania „świata realnego” oraz na możliwości efektywnego transferowania praw (uprawnień). Przy czym niskie „techniczne” koszty transakcji stanowią tylko część tej efektywności. Drugim czynnikiem efektywności, który rozwojowi ekonomii tokenowej jest niezbędnie potrzebny, to zaufanie.  Kupującemu potrzebne jest bowiem zaufanie, że będzie mógł on wyegzekwować, w razie konieczności za pomocą instytucji państwa prawa, swe zdigitalizowane prawa do określonego towaru lub składnika majątku. Ponadto potrzebne jest mu zaufanie do przedsiębiorstw, przedsiębiorców i osób prywatnych, które oferować będą swe usługi w ramach systemów TT.

6) Ponieważ w ramach ekonomii tokenowej reprezentowane będą nie tylko prawa majątkowe, lecz także prawa do rzeczy fizycznie istniejących, lub też zdigitalizowane prawa wywodzące się z umów, relacja pomiędzy tym, co tokeny w sposób zdigitalizowany sobą reprezentują a prawami „analogowymi” musi być jasno wyjaśniona. Kupujący token musi polegać na tym, że jego sytuacja prawna w odniesieniu do prawa „analogowego” lub do realnie egzystującego obiektu jest całkiem jasna. Szczególnie w stosunku do obiektów realnie egzystujących panuje szczególna niepewność prawna, gdyż te, bez wiedzy właściciela „digitalnego”, mogą zostać w sposób „analogowy” łatwo przeniesione.  Przeniesienie prawa do obiektu fizycznie egzystującego będzie efektywne tylko wtedy, gdy kupujący, bez potrzeby naocznego sprawdzenia, będzie mógł polegać na tym, że przedmiot ten rzeczywiście istnieje.

7) Drugi poziom odnośnie zaufania dotyczy usługodawców (TT-Service-Provider’a), którzy w znacznej mierze tworzą ekosystem tokenowy. Klient musi ufać w spolegliwość usługodawcy i posiadać zaufanie do jakości oferowanych przezeń usług (m. in. do jego profesjonalizmu).  Nawet jeśli klient ma możliwość do osobistego przekonanie się o tym (co jest jednak możliwe realnie tylko w pojedynczych przypadkach), to generalny brak takiego zaufania w znaczny sposób pogarszałby efektywność blockchain’owego systemu transakcyjnego. Dlatego jest zdecydowanie rozsądniej, podobnie jak ma to miejsce w przypadku prawa dotyczącego rynków finansowych,  zdefiniować mocą ustawy podstawowe wymagania w zakresie spolegliwości i jakości świadczonych usług, a także wprowadzić państwowy rejestr usługodawców i poddać ich efektywnemu nadzorowi.

Powyższe spostrzeżenia oddają po części „ducha”, jaki towarzyszył i jakim kierowali się twórcy Ustawy TVT w Księstwie Liechtenstein i co znalazło odzwierciedlenie w zapisach poszczególnych jej paragrafów.

Ad. odpowiedź trzecia:

Ustawa o Tokenach i Technologiach Godnych Zaufania Księstwa Liechtenstein wyraźnie stanowi w swym art. 3 (ust. 2 lit. b), że Ustawa znajduje swe zastosowanie, jeżeli "strony wzajemnej relacji wiążącej je prawnie postanawiają wyraźnie o stosowaniu się do jej postanowień". Do samych tych postanowień odnośnie cywilnoprawnej kwalifikacji tokenów i dysponowania nimi wrócę w następnym wpisie, w którym zamieszczę tłumaczenie najważniejszych zapisów Ustawy z punktu widzenia emitenta tokenów, zakładając, że emitent jest tożsamy z właścicielem lub posiadaczem (w szczególnym przypadku - dysponentem) aktywów, które mają zostać poddane procesowi tokenizacji. 

Powyżej przytaczany zapis Ustawy oznacza, że jeżeli w umowie pomiędzy nami, tj. TOKEN-CONSULT, a naszym klientem pojawi się klauzula, że "w zakresie cywilnoprawnej kwalifikacji tokenów oraz dysponowania nimi w systemach godnych zaufania zastosowanie mają odpowiednie zapisy Ustawy o Tokenach i Technologiach Godnych Zaufania Księstwa Liechtenstein z dnia 3 października 2019 roku", to oznacza to, że wszelkie kwestie poruszane w umowie a dotyczące tokenów, emisji tokenów, dysponowania nimi oraz ich przechowywania należy odnosić do i interpretować zgodnie z odpowiednimi zapisami ww. Ustawy. Zaznaczam, że klauzula taka może, lecz nie musi się pojawić.  Rozstrzygać o tym będzie konkretny, indywidualny przypadek oraz osiągnięty z klientem consensus.

Konsekwencja prawna zastosowania przepisów Ustawy Księstwa Liechtenstein do relacji prawnej wiążącej podmioty w zakresie emisji tokenów wyrażona jest w art. 4 tej Ustawy: 

"Jeżeli zgodnie z art. 3 zastosowanie (odnośnie relacji wiążącej strony prawnie - przyp. autora) znajduje prawo Księstwa Liechtenstein, tokeny uważa się za majątek znajdujący się na terenie Księstwa". 

To bardzo ważne postanowienie, które m. in. chroni tokeny przed zakusami innych jurysdykcji i przedstawicielami krajowego fiskusa i aparatu karno-skarbowego. 

Odnośnie konsekwencji prawno-podatkowych wyżej cytowanego zapisu, to jednym z naszych zadań  (jako TOKEN-CONSULT) jest pośrednictwo w usługach outsourcingowych z zakresu doradztwa prawno-podatkowego świadczonego dla naszych klientów biorących udział w procesach tokenizacji,  przygotowywanych i organizowanych przez nas i realizowanych za naszym pośrednictwem i nadzorem.

Zapraszamy zatem do zapoznania się z naszą ofertę i do kontaktu z nami.

Komentarze
Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych osobowych na zasadach określonych w polityce prywatności oraz polityce cookies. Jeśli nie wyrażasz zgody na wykorzystywanie cookies we wskazanych w niej celach, w tym do profilowania, prosimy o wyłącznie cookies w przeglądarce lub opuszczenie serwisu. Więcej Akceptuję